Home | Heide als leefgebied | Gladde slang

Gladde slang

In Heiderijk komen drie reptielsoorten voor: zandhagedis, hazelworm en gladde slang. De zandhagedis is daarvan verreweg de meest algemene reptielsoort. De hazelworm komt zeer verspreid voor en is niet zeldzaam, maar laat zich met zijn onopvallende leefwijze zelden zien. De gladde slang is waarschijnlijk zeer zeldzaam. Er zijn slechts enkele waarnemingen van bekend.

De gladde slang houdt van warmte. Geschikte leefgebieden zijn vooral structuurrijke, droge heidegebieden. Met veel afwisseling van jonge en oude heidestruiken, verspreid staande struiken en jonge bomen en grasvegetaties. Vooral vegetaties van pijpenstrootje en bochtige smele zijn van groot belang. Als het terrein heterogeen genoeg is, zijn gladde slangen ook te vinden in open bos, langs spoor- en wegbermen, in groeven, kalkgraslanden en hoogvenen. Gladde slangen hebben een groot leefgebied nodig en zijn erg gevoelig voor versnippering (Lenders 1992, Creemers 1996, Stuijfzand et al. in druk).

Gladde slangen in Nederland
De gladde slang is in Nederland beperkt tot de hogere zandgronden. Belangrijke populaties komen voor op de Veluwe, in het Peelgebied, op het grensgebied van Noord-Brabant en België en in de heidegebieden ten oosten van de Maas in Limburg, zoals de Meinweg, Hamert en Bergerheide (Lenders 1992, Creemers 1996).

De gladde slang staat op de Rode Lijst in de categorie ‘bedreigd’. Hij wordt vooral bedreigd door de afname van rijk gestructureerde bosranden en zoomvegetaties, eutrofiëring (voedselrijke grond), vergrassing en vermossing van heideterreinen, grootschalige beheersmaatregelen zoals plaggen en intensieve begrazing, versnippering en verstoring.

Verspreiding in Heiderijk
De gladde slang komt waarschijnlijk zeer zeldzaam en plaatselijk voor in Heiderijk. Hij is het meest gezien op het talud van het voormalige goederenspoor naar Groesbeek. Ook van het nabijgelegen ‘halfmaanvormige heideterreintje’, tussen het voormalige goederenspoor Nijmegen Groesbeek en de Biesseltse baan, en van Mulderskop, zijn waarnemingen bekend. En hij is verspreid gespot op het Heumensoord en Boswachterij Groesbeek.

Op de Mookerheide leeft een mogelijk een geïsoleerde populatie (Veenvliet & Schoen 1994). In 2001 is daar een jonge gladde slang waargenomen (pers. med. A. Donker). Dit betekent dat de gladde slang zich nog voortplant in het gebied van Heiderijk.

naar boven